Chi tiết tin - Xã Triệu Ái - Triệu Phong

Ảnh: Hệ thống giám sát sâu rầy thông minh (Nguồn: https://vista.gov.vn/)

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang từng bước trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực trong công việc hàng ngày của cán bộ, công chức, viên chức và người dân, đặc biệt tại khu vực nông thôn. Từ việc soạn thảo văn bản hành chính, tra cứu thủ tục, đến nhận diện sâu bệnh trên đồng ruộng hay dự báo thời tiết nông vụ — AI đang hiện diện ngày càng rõ nét trong đời sống và sản xuất. Bài viết này tổng hợp những ứng dụng thiết thực nhất, kèm hướng dẫn cụ thể để mỗi người có thể bắt đầu sử dụng AI một cách hiệu quả và an toàn.

AI cho cán bộ, công chức, viên chức: Trợ lý số trong công vụ

Một trong những ứng dụng phổ biến nhất của AI trong công vụ là hỗ trợ soạn thảo văn bản. Các nền tảng như OpenAI, MISA ONEAI và Trợ lý AI – Clex (https://clex.aicongvu.gov.vn) đã được triển khai tập huấn tại nhiều địa phương, giúp cán bộ soạn thảo, chuẩn hóa và kiểm tra thể thức văn bản hành chính; xây dựng dự thảo báo cáo, kế hoạch, thông báo, giấy mời và bài phát biểu. Tại Ái Tử, 228 học viên là cán bộ, công chức, viên chức đã được hướng dẫn thực hành trực tiếp với AI để xử lý văn bản dài, phân tích dữ liệu và biên tập nội dung, cũng như việc hỗ trợ tìm kiếm, tóm tắt và sáng tạo nội dung.

Tóm tắt và tra cứu thông tin nhanh chóng

Thay vì mất hàng giờ đọc và tổng hợp tài liệu, cán bộ, công chức, viên chức có thể sử dụng AI để tóm tắt văn bản pháp luật, tra cứu nghiệp vụ và tổng hợp dữ liệu báo cáo. Các thầy cô giáo tại các trường học chia sẻ rằng việc tổng hợp dữ liệu để báo cáo chỉ mất nửa ngày khi sử dụng AI — công việc mà trước đây phải mất ít nhất 1 đến 2 ngày mới hoàn thành. Công cụ như Gemini NotebookLM còn hỗ trợ quản lý tri thức cá nhân, tổng hợp tài liệu chuyên ngành và tạo ghi chú thông minh.

Trợ lý ảo cấp xã

Địa phương đã triển khai trợ lý ảo AI hỗ trợ cán bộ xử lý công việc hàng ngày. Triển khai thành công hệ thống trợ lý ảo AI (https://clex.aicongvu.gov.vn) đến 100% cơ quan, ban, ngành, hoạt động như một “thư ký số” cho từng cán bộ. Hệ thống này hỗ trợ soạn thảo và tóm tắt báo cáo, đồng thời có chức năng tra cứu, đối soát các quy định pháp luật và cảnh báo sai sót liên quan đến căn cứ pháp luật, giúp giảm tải khối lượng công việc và hạn chế rủi ro trong xử lý hồ sơ. Mục tiêu đến năm 2030 của xã Ái Tử là 100% cán bộ, công chức, viên chức sử dụng nền tảng AI hỗ trợ công vụ hàng ngày, và 60% quyết định chỉ đạo, điều hành được hỗ trợ bởi dữ liệu và AI.

Ứng dụng AI trong thực thi công vụ — những nguyên tắc cần nhớ

Khi sử dụng AI trong công việc, cán bộ, công chức, viên chức cần lưu ý một số nguyên tắc quan trọng.

Thứ nhất, xác định mục tiêu rõ ràng trước khi hỏi: Viết, tóm tắt, phân tích, so sánh hay lập kế hoạch.

Thứ hai, mô tả rõ công việc theo bốn yếu tố: Làm gì, dựa trên nguồn nào, yêu cầu đầu ra ra sao, cần kiểm tra những gì.

Thứ ba, không phụ thuộc hoàn toàn vào AI, mà cần kết hợp với kiến thức và kinh nghiệm cá nhân để đưa ra quyết định cuối cùng. Đặc biệt, không nên tải lên các công cụ AI công cộng những tài liệu mật hoặc thông tin cá nhân của người dân.

AI cho người dân nông thôn: Từ nhận diện sâu bệnh đến bán nông sản

Nhận diện sâu bệnh bằng điện thoại thông minh

Đối với người nông dân, một trong những ứng dụng thiết thực nhất là các ứng dụng AI nhận diện sâu bệnh qua ảnh chụp. Chỉ cần dùng điện thoại chụp ảnh cây trồng có dấu hiệu bất thường, hệ thống AI sẽ phân tích và nhận diện loại sâu bệnh hoặc vấn đề trên cây, đồng thời cung cấp gợi ý xử lý phù hợp. Các ứng dụng như mobiAgri, Vietplant và iPlant đều sử dụng công nghệ chụp ảnh AI để nhận diện cây trồng và chẩn đoán sâu bệnh.

Học tập kinh nghiệm từ các xã khác, các Tổ Công nghệ số cộng đồng có thể triển khai các mô hình “Nông dân số” để ra mắt, hướng dẫn nông dân sử dụng các ứng dụng AI để nhận diện sâu bệnh trên cây trồng và vật nuôi, nhận cảnh báo sớm dịch bệnh.

Quản lý tưới tiêu và canh tác thông minh

AI kết hợp với cảm biến IoT giúp tối ưu hóa việc tưới tiêu và sử dụng vật tư. AI có thể “học” mô hình tưới hiệu quả nhất dựa trên dữ liệu thực tế, dự báo khi nào nên rút hoặc thêm nước để vừa đảm bảo sinh trưởng, vừa hạn chế phát thải khí mê-tan.

Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã và các Hợp tác xã có thể tiếp cận, xây dựng và triển khai các dự án như “Canh tác các-bon chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo và bản sao số” để đưa các ứng dụng AI, ảnh vệ tinh, cảm biến IoT và nền tảng bản sao số nhằm giúp giảm lượng phát thải khí mê-tan và CO2, tiết kiệm tới lượng nước tưới, và tăng năng suất cây trồng đối với các chương trình phát triển nông nghiệp thông minh trên địa bàn xã.

Dự báo thời tiết nông vụ và truy xuất nguồn gốc

AI hỗ trợ nông dân làm nhật ký canh tác số, thuận lợi cho việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Hệ thống cảm biến đo dinh dưỡng đất theo thời gian thực kết hợp với nền tảng phân tích dữ liệu lớn và AI giúp theo dõi tình trạng đất, tối ưu sử dụng phân bón, nước tưới và hỗ trợ cây trồng thích ứng với biến đổi khí hậu. Điển hình, mô hình ứng dụng hệ thống quản lý điều khiển nông trại quy mô lớn bằng AI cho tái canh cà phê của Netafim Việt Nam đã giúp nông dân đạt năng suất 5 tấn/ha ngay trong vụ thu hoạch đầu tiên, tăng 300% so với phương pháp truyền thống.

Bán nông sản và quảng bá sản phẩm

AI cũng hỗ trợ nông dân trong việc quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Tại nhiều địa phương, người nông dân đã được tập huấn ứng dụng AI và nền tảng số trong quảng bá, quản lý và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, bao gồm hỗ trợ phân tích thông tin khách hàng. Việc sử dụng AI để viết nội dung quảng cáo, tạo hình ảnh sản phẩm và phân tích thị trường đang mở ra cơ hội mới cho nông dân tiếp cận người tiêu dùng rộng hơn.

Trên địa bàn xã, các Tổ Công nghệ số cộng đồng đang tiến hành khảo sát nhu cầu chuyển đổi số giai đoạn 2026 – 2030 để tổng hợp, đánh giá nhu cầu và đề xuất xây dựng các kế hoạch tập huấn cho người dân.

Công cụ AI phổ biến và cách bắt đầu

1. Các công cụ AI hữu ích cho người mới bắt đầu

- ChatGPT: Hỗ trợ soạn thảo văn bản, trả lời câu hỏi, phân tích dữ liệu và biên tập nội dung.

- Google Gemini: Trợ lý ảo tích hợp hệ sinh thái Google, hỗ trợ tìm kiếm, tóm tắt và sáng tạo nội dung.

- Gemini NotebookLM: Quản lý tri thức cá nhân, tổng hợp tài liệu chuyên ngành và tạo ghi chú thông minh.

- Gamma: Tạo bài thuyết trình, trang web hoặc tài liệu trực quan.

- MISA ONEAI: Nền tảng AI tích hợp trong hệ thống quản trị hành chính, hỗ trợ soạn thảo văn bản hành chính và xử lý hồ sơ.

- Ứng dụng nhận diện sâu bệnh: mobiAgri, Vietplant, iPlant — chụp ảnh cây trồng để AI chẩn đoán sâu bệnh, ứng dụng bác sĩ cây trồng (có thể tải từ CH Play hoặc App Store với tên AI Doctor).

2. Cách viết câu lệnh (prompt) hiệu quả

Để AI trả lời đúng ý, người dùng nên mô tả rõ công việc theo bốn yếu tố: Làm gì, dựa trên nguồn nào, yêu cầu đầu ra ra sao, cần kiểm tra những gì. Ví dụ, thay vì chỉ hỏi “Viết báo cáo”, hãy nói rõ: “Dựa trên dữ liệu sản xuất lúa vụ hè thu tại thôn X, hãy viết báo cáo tổng kết 500 từ, gồm 3 phần: tình hình sản xuất, khó khăn, đề xuất giải pháp. Kiểm tra lại số liệu trước khi hoàn thiện.”

3. Nguyên tắc an toàn và trách nhiệm

Khi sử dụng AI, cần lưu ý một số nguyên tắc quan trọng. Không tải lên công cụ AI công cộng các tài liệu mật hoặc thông tin cá nhân của người dân. AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế phán đoán của con người - mọi quyết định cuối cùng vẫn thuộc về người sử dụng. Đối với cán bộ, công chức, viên chức, việc sử dụng AI cần tuân thủ các nguyên tắc bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và sử dụng AI có trách nhiệm trong thực thi công vụ.

AI đang trở thành công cụ ngày càng thiết thực đối với cả cán bộ, công chức lẫn người dân nông thôn Việt Nam. Với cán bộ, công chức, viên chức, AI giúp tiết kiệm thời gian soạn thảo, tra cứu và xử lý công việc hành chính. Với nông dân, AI hỗ trợ nhận diện sâu bệnh, tối ưu tưới tiêu, dự báo thời tiết và kết nối thị trường. Điều quan trọng là bắt đầu từ những ứng dụng đơn giản, phù hợp với nhu cầu thực tế, đồng thời tuân thủ các nguyên tắc an toàn thông tin và không ngừng học hỏi để làm chủ công nghệ. Với sự hỗ trợ từ các chương trình tập huấn của địa phương và các nền tảng AI ngày càng dễ tiếp cận, việc ứng dụng AI vào cuộc sống và công việc hàng ngày đang trở nên gần gũi hơn bao giờ hết.

Hà Đoàn