Chi tiết tin - Xã Triệu Ái - Triệu Phong

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ từ dựa vào gia tăng số lượng các yếu tố đầu vào sang dựa trên năng suất, chất lượng và đổi mới sáng tạo (ĐMST), tài sản trí tuệ (SHTT) đã trở thành một trong những trụ cột then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi địa phương.

Tài sản trí tuệ - "Hạt nhân" trong bộ chỉ số PII

Chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) được xây dựng nhằm cung cấp bức tranh thực tế về hiện trạng phát triển kinh tế - xã hội dựa trên khoa học, công nghệ và ĐMST. Trong đó, các chính sách hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ đóng vai trò là "nguồn lực đầu vào" quan trọng thuộc Trụ cột 1: Thể chế.

Cụ thể, tại chỉ số 1.1.1, việc ban hành và tổ chức thực hiện các chính sách hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ là một trong 14 lĩnh vực trọng tâm được tính điểm để đánh giá nỗ lực của chính quyền địa phương trong việc tạo môi trường thuận lợi cho ĐMST.

Từ chính sách đến những "trái ngọt" tri thức

Một địa phương có chính sách hỗ trợ SHTT mạnh mẽ không chỉ dừng lại ở các văn bản pháp lý mà phải chuyển hóa thành các sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ (Trụ cột 6). Các chính sách này tập trung hỗ trợ các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân trong việc:

• Xác lập quyền sở hữu: Hỗ trợ đăng ký bảo hộ sáng chế, giải pháp hữu ích và kiểu dáng công nghiệp nhằm bảo vệ các ý tưởng đột phá.
• Bảo hộ giống cây trồng: Thúc đẩy đăng ký các giống mới, tạo lợi thế cạnh tranh cho nông nghiệp địa phương.
• Xây dựng thương hiệu đặc trưng: Đẩy mạnh đăng ký nhãn hiệu, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận và đặc biệt là chỉ dẫn địa lý để nâng tầm giá trị các đặc sản vùng miền.

Kết quả từ báo cáo PII 2025 cho thấy, những địa phương dẫn đầu như Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh đều có số lượng đơn đăng ký sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và nhãn hiệu vượt trội. Điều này chứng minh rằng chính sách đúng đắn chính là tiền đề cho sự bùng nổ các tài sản vô hình, góp phần gia tăng giá trị kinh tế bền vững.

Định hướng phát triển tài sản trí tuệ năm 2026

Theo Khung chỉ số PII 2026, các tiêu chí đánh giá về tài sản trí tuệ tiếp tục được hoàn thiện để phản ánh sát thực hơn năng lực của địa phương. Việc đo lường mật độ các đơn đăng ký SHTT và chỉ dẫn địa lý trên 10.000 dân sẽ giúp các địa phương nhìn rõ vị thế của mình, từ đó có những điều chỉnh chính sách kịp thời.

Để phát triển tài sản trí tuệ mạnh mẽ, các địa phương cần:

1. Chủ động ban hành các Nghị quyết, Quyết định cụ thể về cơ chế tài chính hỗ trợ đăng ký bảo hộ quyền SHTT.
2. Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp và người dân về vai trò của việc bảo hộ tri thức.
3. Tăng cường liên kết giữa các tổ chức khoa học công nghệ và doanh nghiệp để thương mại hóa các tài sản trí tuệ đã được bảo hộ.

Phát triển tài sản trí tuệ không chỉ là nhiệm vụ của ngành khoa học và công nghệ, mà là chiến lược phát triển kinh tế dài hạn của toàn địa phương. Khi các quyền năng tri thức được bảo hộ và phát huy, đó cũng là lúc địa phương khẳng định vị thế vững chắc trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Để thu hút nguồn lực này, địa phương cần thực hiện các giải pháp mang tính hệ thống dựa trên các trụ cột của Khung PII như sau:

1. Ban hành các chính sách ưu đãi và đãi ngộ cụ thể

Trong trụ cột Thể chế, lĩnh vực "Phát triển và thu hút nhân lực" là một trong 14 nội dung chính sách trọng tâm để tính điểm cho chỉ số 1.1.1. Địa phương cần:

• Ban hành các Nghị quyết, Quyết định về chế độ đãi ngộ, thu hút chuyên gia và lao động chất lượng cao.
• Tạo lập môi trường thể chế thuận lợi, an toàn để thu hút và bảo vệ doanh nghiệp, vì doanh nghiệp chính là nơi tạo ra nhu cầu và việc làm cho nhân lực trình độ cao.

2. Đầu tư vào "Vốn con người" và Nghiên cứu và Phát triển (NC&PT)

Nhân lực chất lượng cao gắn liền với khả năng NC&PT. Địa phương có nguồn lực dành cho NC&PT càng lớn thì hoạt động ĐMST càng có chất lượng cao.

• Tăng chi tiêu cho giáo dục: Chú trọng chi ngân sách địa phương và khuyến khích hộ gia đình đầu tư cho giáo dục và đào tạo (Chỉ số 2.1.3).
• Phát triển đội ngũ chuyên gia: Tập trung gia tăng mật độ nhân lực NC&PT toàn thời gian trên quy mô dân số (Chỉ số 2.2.1).
• Hỗ trợ các tổ chức KH&CN: Xây dựng và duy trì các tổ chức KH&CN làm môi trường làm việc chuyên nghiệp cho các nhà nghiên cứu (Chỉ số 2.2.4).

3. Nâng cao năng lực hấp thụ và đào tạo của doanh nghiệp

Doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm trong việc thu hút lao động có kiến thức.

• Khuyến khích đào tạo nội bộ: Tăng tỷ lệ chi phí đào tạo lao động trong tổng chi phí của doanh nghiệp (Chỉ số 5.1.1).
• Thúc đẩy lao động có chứng chỉ: Gia tăng tỷ lệ lao động đã qua đào tạo đang làm việc trong nền kinh tế (Chỉ số 5.1.2).
• Tạo môi trường nghiên cứu tại doanh nghiệp: Hỗ trợ các doanh nghiệp tự thực hiện hoặc thuê ngoài hoạt động NC&PT, từ đó thu hút các kỹ sư và chuyên gia giỏi (Chỉ số 5.1.3).

4. Cải thiện hạ tầng và chất lượng sống

Nhân lực chất lượng cao thường lựa chọn những địa phương có hạ tầng hiện đại và dịch vụ công tốt.

• Hạ tầng số: Phát triển hạ tầng ICT và quản trị điện tử mạnh mẽ để hỗ trợ các công việc dựa trên tri thức và công nghệ (Trụ cột 3).
• Chất lượng môi trường sống: Cân bằng giữa phát triển kinh tế và quản trị môi trường (Chỉ số 3.2.3) để tạo môi trường sống bền vững, thu hút chuyên gia định cư lâu dài.
• Chỉ số phát triển con người (HDI): Nâng cao mức thu nhập bình quân và chỉ số HDI để đảm bảo sự thịnh vượng và hạnh phúc chung cho người dân (Trụ cột 7).

Dưới đây là danh sách chi tiết 14 lĩnh vực chính sách được tính điểm mà địa phương có thể đối chiếu với các văn bản tại địa phương:

1. Hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm hàng hóa.
2. Hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ.
3. Hỗ trợ phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp.
4. Hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ.
5. Hỗ trợ phát triển thị trường công nghệ.
6. Chuyển đổi số.
7. Phát triển công nghệ cao, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.
8. Phát triển khu công nghiệp, cụm công nghiệp, cụm công nghiệp làng nghề.
9. Phát triển sản phẩm nông nghiệp, phát triển nông thôn.
10. Phát triển dịch vụ logistics.
11. Phát triển và thu hút nhân lực.
12. Phát triển văn hóa, nghệ thuật, du lịch.
13. Triển khai thực hiện Chiến lược phát triển KH,CN & ĐMST đến năm 2030.
14. Các văn bản chính sách khác có liên quan.

Tóm lại, việc thu hút nhân lực chất lượng cao không chỉ dừng lại ở chính sách tiền lương mà phải là sự kết hợp giữa thể chế minh bạch, môi trường doanh nghiệp năng động và hạ tầng sống hiện đại.

Hà Đoàn